محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1379
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
شعر « 1 » زنگيى « 2 » روى چون در دوزخ * بينيى « 3 » همچو مورى مطبخ مشتى « 4 » - [ بفتح ميم ] يعنى خمير كردى و سرشتى [ 1 ] . مثالش سراج الدين راجى گويد : بيت در آن كشتى كه دى چنگال مشتى * ز بهر ما در آن مشتى نهشتى - و بكسر ميم - يعنى ريدى . مثال اين معنى لامعى جرجانى گويد : بيت كشتى نبهره تخمى آن بدروى كه كشتى * بر ريش خويش ريدى در مشت خويش مشتى مشتى - [ بضم « 5 » ميم ] بمعنى جامهء حرير بغايت نازك باشد [ 2 ] . مثالش استاد دقيقى گويد : شعر « 1 » برافكند اى صنم ابر بهشتى * زمين را خلعت ارديبهشتى زمين برسان خون « 6 » آلود دييا * هوا بر سان نيل اندود مشتى كذا فى الفرهنگ . مالاى - مخفف ميالاى « 7 » يعنى آلوده مكن . مثالش حكيم انورى گويد : شعر نعمت آلوده بيش نيست جهان * دامن همتت بدان مالاى موميائى « 8 » - معروف [ 3 ] . مثالش عمادى غزنوى گويد : بيت مرا از شكستن چنان درد نايد * كه از ناكسان خواستن موميائى
--> ( 1 ) - « س » ندارد . ( 2 ) - بجو « ك » : زنگى . ( 3 ) - بجز « ك » : بينى . ( 4 ) - اين لغت و شرح آن از « ك » است . ( 5 ) - « ك » : بكسر . ( 6 ) - اصل : حوذ . ( متن از ديوان دقيقى است . گردآوردهء نگارنده در كتاب گنج بازيافته ) . ( 7 ) - دو كلمهء اخير را « الف » در حاشيه دارد . ( 8 ) - اين لغت و شرح آن از « غ » و « ك » است . ( 1 ) برهان ندارد . ( 2 ) و كنايه از معدودى چند و گروهى اندك هم هست ( برهان ) . ( 3 ) يعنى نام جسمى و تركيبى مانند زفت و قار كه در شكستهبندى بكارست ( رجوع به برهان قاطع شود ) .